Professionalisering van de sportbranche

De Nederlandse Sportraad (NLsportraad) werkt aan een advies over professionalisering van de sportbranche. De raad is daarover in gesprek met de branche. Het onderwerp leeft sterk, mede door aangekondigde bezuinigingen, de aanstaande Sportwet en de waarde van sport en bewegen in de maatschappij. Daartoe roept de Nederlandse Sportraad belangstellenden op hun kennis en ervaring in te brengen. Risk en Sport heeft dat gedaan. Hieronder onze input.

Bijdrage aan advies “Professionalisering sportbranche”

Risicomanagement als bedrijfsproces is een onmisbaar onderdeel van een integere en beheerste bedrijfsvoering. Gelukkig zien we ook dat sportbonden steeds meer expliciet, bijvoorbeeld in jaarverslaggeving, aandacht geven aan de belangrijkste risico’s en risicobeheersing, daar waar dit tot voor 5 jaar geleden niet of nauwelijks het geval was.

Maar: het moet duidelijk beter. Een verdere professionaliseringsslag is gewenst. Onderstaand wordt daar in hoofdlijnen op ingegaan.

Er zijn kenmerkende eigenschappen toe te kennen aan sportorganisaties zoals:

Sport is emotie.
De maatschappelijk functie van de sport en de vereniging, dit zowel voor passieve als actieve sportbeoefening.
De organisatiestructuur, de basis van de meeste, zo niet alle, sportbonden wordt gevormd door verenigingen.
Het bestuursmodel met bondsraden en dergelijke als toezichthoudend orgaan, alhoewel er bij de grotere bonden steeds meer Raden van Toezicht komen.
Een belangrijke bron van inkomsten is overheidssubsidie via NOC*NSF.
Op belangrijke posities zijn het vaak nevenfuncties (netwerk), veel vrijwilligersfuncties.
De race naar de top/het doel heiligt de middelen, de grenzen worden opgezocht en soms overschreden.
Naast de sporters, verenigingen en sportbonden zijn er nog tal van externe partijen die (financiële) belangen hebben bij de sport.

Natuurlijk zijn niet al deze kenmerken uniek en komen ze individueel ook in andere sectoren voor, maar bij elkaar genomen maken ze de sportwereld tot een uniek ecosysteem.

Waarom risicomanagement ook noodzakelijk in de sportbranche?

Dat ecosysteem is echter niet zo uniek dat het zich onttrekt aan de noodzaak voor een integere en beheerste bedrijfsvoering. Hier gelden de gangbare regels, zoals die overal in het bedrijfsleven in de praktijk toegepast dienen te worden. Denk daarbij aan een betrouwbare financiële organisatie, verantwoord gedrag, een HR-beleid, de IT-inrichting, de huisvesting, veiligheid. Al deze zaken zijn in het “normale” bedrijfsleven voldoende grond voor het instellen van risicomanagementprocessen, dus waarom niet bij sportorganisaties?

Het gaat er hier om dat het bestuur van de sportorganisatie ‘in control’ is.

Als er ergens een bestaansgrond voor het institutionaliseren van risicomanagement is gebleken, is het wel datgene wat de sport uniek maakt. Op de kenmerkende terreinen van wat de sport uniek maakt, zijn er de afgelopen jaren zoveel “ongelukken” gebeurd, dat het eigenlijk nog verwonderlijk is dat er zo weinig expliciet, doelbewust en zichtbaar aan risicomanagement wordt gedaan. Je ziet wel dat er nu actie wordt ondernomen maar nog altijd opvallend vaak juist op het terrein waar het risico zich heeft voorgedaan en onder druk van de publiciteit, dus met andere woorden: nog een hoog “nadat het kalf verdronken is, dempt men de put”- gehalte.

Los van bovenstaande ook komt de druk van buiten de branche: voor sommige van “leveranciers” is het ook gesneden koek. Partijen die een sportorganisatie soms nodig heeft voor financiering (banken, waarborgfonds voor de Sport, Maatschappelijk Financieren) lenen waarschijnlijk nooit geld uit zonder een gedegen risico-analyse vooraf.

Mogelijke verbeterstappen

Integraal risicomanagement is het vergroten van de weerbaarheid van de organisatie. Het is een continu proces van inventariseren en beheersen van alle risico’s die een bedreiging kunnen vormen voor de realisatie van strategische doelstellingen, voor de veiligheid van mensen en/of voor het imago, de financiële positie, en continuïteit van de organisatie en voor de belangen van overige betrokkenen. Daaruit blijkt ook in welke mate het bestuur van een (sport)organisatie in control is.

Bij onze risico-analyses, die we de afgelopen jaren voor enkele sportbonden hebben mogen uitvoeren, volgt ook een lijst met aanbevelingen. Wij adviseren daarbij om uitgaand van de risico-analyse risicomanagement te integreren in de bedrijfsvoering.

Hieronder een aantal van die aanbevelingen, die als uitgangspunten voor een volwassen aanpak van het risicomanagementproces kunnen dienen:

Maak iemand binnen het bestuur en binnen het MT verantwoordelijk voor risicomanagement.
Verifieer de risicobereidheid van de totale organisatie en per domein. Voor sommige risico’s kan de risicobereidheid verschillend zijn
Voer een risico-inventarisatie uit.
Zorg ervoor dat elk belangrijk beleidsdocument ter besluitvorming ook een risicoparagraaf bevat.
Pluk het laaghangend fruit! Kijk welke risico’s snel, eenvoudig en zonder veel kosten op te pakken zijn, die ook voor de organisatie zichtbaar zijn. Helpt bij het vergroten van de aandacht voor risicomanagement.
Beoordeel, voor hoge en kritieke risico’s de huidige risicobeheersmaatregelen op effectiviteit en zoek naar aanvullende maatregelen of leg vast dat het individuele risico op dit niveau wordt geaccepteerd.
Maak een voortgangsrapportage met betrekking tot risico’s die je wilt aanpakken en monitoren (risk dashboard).
Zorg ervoor dat risicomanagement ten minste eenmaal per kwartaal op de agenda van het MT en het Bestuur staat en ondersteun dat met een inzichtelijke rapportage.
Deel risicomanagementrapportages, voor zover mogelijk, met de hele organisatie. Dat verhoogt het risicobewustzijn en de acceptatie.
Houd het levend, zowel qua actualiteit van de huidige risico’s als het identificeren van nieuwe risico’s.

We zijn in het voorgaande met name ingegaan op risicomanagement als onmisbaar onderdeel van het bedrijfsproces en minder op aanpak van de risico-analyse zelf. Daarvoor is ook de nodige documentatie beschikbaar.